Związek Pracodawców Kolejowych (ZPK) to organizacja pracodawców sektora kolejowego powołana w 2001 roku. Obecnie zrzesza ponad 40 podmiotów, które łącznie zatrudniają około 85 000 pracowników.
ZPK jest organizacją samorządną i niezależną w swojej działalności statutowej – działa autonomicznie wobec organów administracji państwowej i samorządowej, a także organizacji politycznych, społecznych i zawodowych.
Związek funkcjonuje na podstawie ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców. Jego podstawowym zadaniem jest ochrona praw oraz reprezentowanie interesów zrzeszonych pracodawców.
Reprezentacja i dialog społeczny
ZPK aktywnie uczestniczy w dialogu społecznym w sektorze kolejowym. Jest członkiem Zespołu Trójstronnego ds. Kolejnictwa, a Prezes Zarządu Związku pełni funkcję Współprzewodniczącego Zespołu ze strony pracodawców. ZPK bierze udział w pracach komisji sejmowych i senackich, wpływając na kształt przepisów dotyczących funkcjonowania branży kolejowej i interesów pracodawców.
Związek uczestniczył w tworzeniu i rozwijaniu mechanizmów rozwiązywania sporów zbiorowych, reprezentując pracodawców w negocjacjach ze stroną społeczną oraz w postępowaniach mediacyjnych.
Wsparcie dla pracodawców i rozwój kompetencji
Jednym z kluczowych obszarów działalności ZPK jest wsparcie merytoryczne dla firm członkowskich. Związek organizuje doradztwo prawne, ekonomiczne i organizacyjne, a podejmując inicjatywy służące podnoszeniu kwalifikacji kadr branży, wspiera rozwój kompetencji menedżerskich i specjalistycznych.
W odpowiedzi na potrzeby firm członkowskich Związek współorganizuje szkolenia, seminaria oraz programy kształcenia, w tym studia podyplomowe, a także wspiera finansowo udział pracowników w wybranych formach podnoszenia kwalifikacji. ZPK polega na współpracy z partnerami o wysokiej reputacji i uznanej pozycji, realizując projekty edukacyjne wspólnie z Gdańską Fundacją Kształcenia Menedżerów oraz Politechniką Warszawską.
Branżowe Centra Umiejętności oraz współpraca z Ministerstwem Edukacji Narodowej
Związek angażuje się również w działania na rzeczrozwoju systemu kształcenia zawodowego w branży kolejowej. Występuje jako partner branżowy Branżowego Centrum Umiejętności nr 2 w Siedlcach o specjalności interoperacyjność systemu kolei oraz Branżowego Centrum Umiejętności w Łodzi, realizowanego przez Salezjańskie Szkoły Rzemiosł w Łodzi Towarzystwo Salezjańskie – Inspektorię w Warszawie, w dziedzinie mechatroniki w branży eksploatacji i utrzymania kolejowych środków transportu.
Przedstawiciele ZPK uczestniczą w pracach Zespołu Konsultantów Branżowych ds. zawodów i kwalifikacji właściwych dla szkolnictwa branżowego, powołanego przez Ministra Edukacji Narodowej, wnosząc wkład w rozwój programów kształcenia i dostosowanie ich do potrzeb rynku pracy w sektorze kolejowym.
Prezydencja bezpieczeństwa
W czerwcu 2025 r. zainicjowany został projekt „Prezydencja bezpieczeństwa”, który jest nową inicjatywą ZPK realizowaną pod patronatem Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego oraz Głównego Inspektora Pracy. „Prezydencja bezpieczeństwa” polega na rotacyjnym, dziewięciomiesięcznym przewodnictwie spółek członkowskich Związku nad pracami projektowymi w obszarze bezpieczeństwa pracy. Każda ze spółek pełni rolę lidera w czasie swojej prezydencji, odpowiadając za opracowanie i wdrożenie konkretnego rozwiązania poprawiającego bezpieczeństwo pracy w środowisku kolejowym.
Pierwszym liderem projektu została PGE Energetyka Kolejowa S.A., która skoncentrowała działania w temacie bezpiecznej pracy i przebywania na torach czynnych. Wyniki prac pierwszej odsłony Prezydencji zostaną przedstawione w kwietniu 2026 r.
Inne inicjatywy branżowe
ZPK wystąpił z inicjatywą aktualizacji Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 2 listopada 2006 roku „w sprawie dokumentów, które powinny się znajdować na pojeździe kolejowym” (Dz.U. 2007 nr 9 poz. 63). Związek zwrócił się także do Ministra Infrastruktury w sprawie zwolnienia z opłaty mocowej pasażerskich i towarowych przewoźników kolejowych.
Działalność społeczna
Związek Pracodawców Kolejowych inicjuje i wspiera działania o charakterze kulturalnym, integracyjnym i charytatywnym, związane ze środowiskiem kolejowym oraz działalnością firm członkowskich. Ważnym elementem tej aktywności jest pielęgnowanie tradycji kolejnictwa w Polsce.
Kierunki rozwoju
Związek Pracodawców Kolejowych aktywnie uczestniczy w działaniach na rzecz rozwoju i modernizacji sektora kolejowego w Polsce. Podejmuje inicjatywy wspierające budowę nowoczesnej, konkurencyjnej i zrównoważonej kolei oraz promuje znaczenie transportu kolejowego w gospodarce i systemie mobilności.
